YRD. DOÇ. DR. FUAT BEŞKARDEŞ

Genetik, çevresel ve sosyal durumların hastalık üzerindeki etkisi nedir? Şizofrenideki mitleri Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş anlatıyor. Beşkardeş hasta yakınlarına da önemli uyarılarda bulunuyor.

Kişinin düşüncesini, hareketlerini, duygularını ifade şeklini, gerçeği algılamasını çarpıtan ve kişinin diğerleriyle ilişkilerini bozan ciddi bir beyinsel rahatsızlık olarak tanımlanan Şizofreni, kişilere işte, okulda ve ilişkilerde problemler yaşattığı bir gerçek. Ancak doğru tedaviyle rahatsızlık kontrol altına alınırken toplumda şizofreniye ilişkin bazı mitler, yanlış inanışlar söz konusu olabilmekte

NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş şizofreniye ilişkin yanlış bilinenleri anlattı.

Beşkardeş;

- Şizofrenler tehlikeli ve saldırgandır; şizofreni hastalarının çevreye karşı tehdit oluşturdukları gibi yanlış bir inanış maalesef toplumumuzun büyük bir kısmında halen mevcuttur. Dünyada yapılmış onlarca çalışmadan elde edilen veriler şizofreni hastalarındaki saldırganlık davranışının, normal sağlıklı bireylere benzer hatta daha az oranda olduklarını göstermektedir

- Şizofrenler çalışamazlar;  Maalesef bu yanlış inanış nedeniyle hastalar aileden toplumun geneline kadar çoğu alanda stigmatize edilerek takip ve tedaviden yoksun bırakılmaktadırlar. Bu durum hastalığın yıkımla gitmesine ve iş gücü kaybına neden olmaktadır. Artık uygun takip ve tedavi ile şizofreni hastalarının çalışabildikleri bilinmektedir.

- Şizofrenlerin çocukları da şizofren olur; Şizofreni birden fazla etkenin neden aldığı bir hastalıktır. Genetik, çevresel, sosyal durumların hepside rol oynayabilir. Şizofreni rahatsızlığı olanların çocuklarında şizofreni mutlak olacaktır demek sadece safsatadır. İstatistiksel olarak normal ailelere göre daha fazla görülebilmekle birlikte şizofrenin tek bir nedeninin olmadığı, birden fazla-çoklu- etkenlerin rol oynadığı unutulmamalıdır.” Dedi.

Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş, hasta yakınlarına da önerilerde bulundu.

ŞİZOFRENİ HASTALARININ YAKINLARINA ÖNERİLER

- Verilen ilaçların, doktorun tavsiye ettiği şekilde ve süreyle (gerekiyorsa yıllarca) uygulanması gerekmektedir. Hastanın artık iyileştiği düşünülerek ilaç tedavisinin kesilmesi halinde, çoğu zaman hastalık tekrar ortaya çıkabilmektedir. Hastalığın tekrar ortaya çıkma süresi, kişiden kişiye değişebilir.

- Kendileri istemeseler dahi, şizofreni hastalarını hastaneye yatırmak gerekli olabilir; çünkü hayatları tehlike altındadır.

- Tatlılıkla ve iyi niyetle bile olsa, tutarsız düşünceler üzerinde tartışılmamalıdır. Gerçeklik sınırları içinde düşünmeye devam edilmelidir.

- Kesin, basit ve güvenilir yönergeler verilmelidir. Zor seçimlerle karşı karşıya bırakmamalıdır.

- Saldırganlığa saldırganlıkla cevap vermemeli; hastaya belirli sınırlarının olduğu yumuşaklıkla anlatılmalıdır.

- Düşünceyi uyaran, ancak çatışma yaratmayacak konular üzerinde konuşulmalıdır. Onun acı çektiğini anladığınızı ileten mesajlar verilmeye çalışılmalıdır.

- Bütün depresyon belirtilerinin intihar girişimiyle sonuçlanabileceği unutulmamalıdır.

Şaban Özdemir (NPGRUP)

Bir yerden başlandığı takdirde doğru yolun bulunacağını vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş, başlanmayan işte yitirilen en önemli şeyin zaman olduğuna dikkat çekiyor ve uyarıyor.

Günümüzde birçoğumuz gerekçeleri farklı farklı olsa da o an yapılması gereken bir işi yapmayabiliyor, daha sonra yaparım düşüncesiyle ileri bir zamana erteleyebiliyoruz. Hep de o ötelenen zaman gelir aynı iş yine yapılmaz başka bir tarihe iş bir kez daha ötelenir, ertelenir. Zaman akar o iş bir kez daha kapımızı çalar bu kez geçen sürenin biriktirdiği sorunlarla birlikte üstelik. Kısacası ertelenen iş her geçen gün bir yumak misali yuvarlandıkça sorunlarıyla büyür, çözülemeyecek hale gelir.

NPİSTANBUL Hastanesi’nden Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş ertelendikçe ve başlamadıkça, yitirilen en önemli şeyin zaman olduğuna dikkat çekiyor.

Ertelemeyi; yapılması gereken herhangi bir işi yapmayı geciktirme, başka bir zamana atma ya da daha sonraya, ilerideki bir zamana bırakma olarak tanımlayan Beşkardeş, işe başlamanın başarıyı getireceğini söylüyor.

Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş

Beşkardeş, işe nereden başlanacağı bilinmediğinden başlanmıyorsa herhangi bir yerden başlamanın doğru olacağını, yol aldıkça da daha doğru yolun bulunacağını hatırlatıyor.

Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş, örüntüleri, biçimleri, nedenleri ve yöntemleriyle ertelemeyi anlatıyor…

ERTELEME HUYU İŞLEVSELLİĞİ ETKİLİYOR

“Tüm gecikmeler benzer yol izlemez. Erteleme huyu, kişinin işlevselliğini tamamen ortadan kaldırmaz, ancak önemli ölçüde etkiler. İşlerini erteleyenler, çoğu zaman bu durumu yadsırlar, ya da bu alışkanlıklarını bırakacaklarına dair kendilerine söz verirler.

ERTELEME ÖRÜNTÜLERİ

Toplumsal ya da kişisel erteleme biçimleri vardır. – Sıradan İşleri Erteleme – Yapmaya Söz Verdiğiniz İşleri Erteleme – Davranışsal Erteleme – Geri çekilme – Gecikmeler – Engel Çıkarma

ERTELEMEYİ AŞMAK İÇİN

- Başlıca alanı belirleyin

- Bu alanda ertelemenizle başa çıkarsanız ne elde etmeyi umut ediyorsunuz?

- Öncelik taşıyan bu etkinliğinizi ertelerken, başka ne gibi etkinliklerde bulunuyorsunuz?

- Bu ertelemenizi haklı çıkarmak için kendi kendinize ne diyorsunuz?

- Ertelemeyle beraber ne gibi duygular yaşıyorsunuz?

- Bu ertelemenin kısa ve uzun vadeli davranışsal sonuçları ne olabilir? Ne kaybedebilirsiniz?

- Erteleme alışkanlığını bırakırsanız, gelecekteki hangi sorunları kaldırmış olacaksınız?

- Bu alışkanlığı bırakırsanız, ne gibi kazançlarınız olacak?

- Ertelemenizin önüne geçerken, denediğiniz yöntemlerden hangileri etkili oldu?

- Yeniden ertelediğiniz bir durum doğana dek erteleme alışkanlığınızdan ne denli uzun bir süre uzak durabildiniz?

ERTELEMEYİ AZALTMA

- Bir görev üstlenin.

- Amaçlarınızı belirleyin.

- Tasarılarınızı belirleyin ve tasarılarınızı uygulamaya geçin.

- Aldığınız yolu değerlendirin.

ERTELEMENİN BAŞLICA NEDENLERİ

- Kendi kendini aşağılama (yetersizlik duyguları ) – Engellenme eşiği düşüklüğü (katlanamama düşüncesi) – Düşmancıl tutum

ERTELEMENİN ÜSTESİNDEN GELMEK İÇİN DAVRANIŞSAL YÖNTEMLER

- Pekiştirme: Yapmayı ertelediğiniz bir işi yapmayınca kendinizi ödüllendiriyorsanız, erteleme alışkanlığınızı sürdüreceksiniz demektir. – Ödüllendirme ve Cezalandırma: Bitirmeniz gereken bir işi bitirince kendinizi ödüllendirecek, bitiremeyince cezalandıracak olursanız ve ödülle cezaların adları önceden konmuş olursa,çok işe yarar. – Anımsatıcılar: Yapacaklarınızı not alma. – Bölük bölük yapma yaklaşımı: İşin en azından bir bölümünü yapmaya kendinizi zorlamanız gerekir. – Düşündüğünüzde yapma ve ardışık eylemler: Yapılacak küçük işleri, bunları aklımıza geldiği anda yapmak, bize çok zaman ve iş gücü kazandıracaktır. – Belirli işler için belirli zamanları ayırma: Belirli bir işi yapmak için kesin zaman belirlemek çok yararlı olacaktır. – Çevreyi düzenleme ve en uygun çalışma ortamını belirleme ya da yaratma. – Olasılıkları göz ardı etmeme.

Şaban Özdemir (NPGRUP)

Zamanını etkili ve verimli kullanamayan birçok kişi günümüzde kaygı yaşıyor. Biliyor musunuz zaman yönetimini bilmek endişeyi azaltıyor.

Zamanını etkili ve verimli kullanamayan birçok kişi günümüzde kaygı yaşıyor. İşlerim yetişmiyor, yapmak istediklerime zaman ayıramıyorum şikayetleri birçoğumuz tarafından dillendiriliyor. Peki işin sırrı ne? En etkili zaman yönetimi nasıl sağlanır?

Zaman, çağımızın en önemli yaşamsal konularından biri. En az onun kadar önemli olan bir şey daha var ki o da zamanın verimli şekilde kullanılması. Ancak şehirleşme ve kentleşmenin artması ile gelen sorunlar birçoğumuzun zamanını etkili bir şeklide kullanamamasını da beraberinde getiriyor. Öyle ki hemen herkes zaman yönetimini yapamamaktan şikayetçi. Peki zamanımızı en etkili bir şekilde nasıl kullanırız? Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş zamanı etkili kullanabilmenin püf noktalarını anlatıyor.

Günümüzde zaman mühendisliği kavramının önem kazandığını vurgulayan NPİSTANBUL Hastanesi’nden Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş, zamanı doğru kullanmayı bilmenin çağımızın en önemli yaşamsal konularından biri haline geldiğine dikkat çekti. Şehirleşme ve kentleşmenin artmasıyla zamanların daraldığını, trafiğin artmasıyla yapılacak işlerin de çoğaldığının altını çizen Beşkardeş onun için zamanı idareli kullanmanın gerekliliğini kaydetti.

YRD. DOÇ. DR. FUAT BEŞKARDEŞ

Yrd. Doç. Dr. Beşkardeş, zamanı idareli kullanmanın kişinin iş, özel ve sosyal yaşantısında işlevselliğinin en önemli göstergelerinden biri haline geldiğini söyledi.

Beşkardeş, günümüzde zaman denetiminin önemi ise şu cümlelerle anlatıyor.

ZAMANI İYİ YÖNETMEK ENDİŞE VE KAYGIYI AZALTIYOR

“Zaman denetimi, zamanı en doğru biçimde etkin, etkili ve verimli bir biçimde kullanmak demektir. Zaman yönetimi başarılı bir şekilde yürütüldüğünde, kişiye hem işi hem de sosyal yaşamı için yeterince zaman kalır. Zaman yönetimi, zamanı akılcı kullanarak daha verimli sonuçlar elde edilmesini sağlar. Zamanı iyi değerlendirmeyi öğrenmek herkes için stresi, endişeyi ve kaygıları azaltacak bir beceridir.

Zaman aslında herkes için sabittir, diğer bir deyişle herkes için günde 24, haftada 168 saat vardır. Ancak benzer koşullarda yaşayan ve çalışanların üretimleri bireysel yeteneklerden de kaynaklanan farklılıklar gösterir. Bu farkı yaratan etkenlerden biri de zamanın nasıl kullanıldığıdır.

ZAMAN YÖNETİM İÇİN NE YAPILMALI?

Zaman yönetimi için yapılması gereken ilk şey zamanın nasıl geçirildiğini belirlemektir. Herkesin yaşamında sabit olan uyku, yemek yemek, kişisel temizlik ve bakım, ulaşım gibi zorunlu işler için harcanan zaman çıkarıldıktan sonra kalan süre için planlama yapılabilir.

Plan yaparken dürüst ve gerçekçi olmalı, görevlerin yanı sıra sosyal aktiviteler ve egzersiz için de zaman ayırmalıdır. Uzun ve kısa vadeli hedef ve öncelikleri belirlemek, hedefler için eylem planı yapmak, bunları gerçekleştirmek için yapılacak işler listesi hazırlamak, mükemmelliyetçiliği bırakmak, öncelikleri belirleyebilmek, hayır diyebilmek, aynı zaman dilimine birkaç işi sıkıştırmak (örneğin işe ya da okula giderken veya bir şeyler beklerken kitap okumak, yemek hazırlarken ya da banyo yaparken önceden kaydedilmiş ders notlarını kasetten dinlemek gibi) bu konuda ana başlıklardır.

Televizyona veya alışverişe dalmak, telefonda sohbet etmek en önemli zaman çalıcılardandır. Habersiz gelen ziyaretçiler ve kazalar (bilgisayarınızın çökmesi ya da virüs bulaşması, elektriklerin kesilmesi, bitmiş ödevin üzerine çay dökülmesi, bir işi yapmak için gerekli malzemelerin tümüne sahip olunmadığının son anda fark edilmesi gibi) özellikle belli bir tarihte bitmiş olması gereken işlerin planlanmasında önceden hesaplanmazsa “zaman yönetimi felaketleri”ne dönüşebilir.

Bitmeyen sohbetleri kesmek, davetsiz misafirleri bertaraf etmek için kendinize uygun bir çözümü önceden hazır tutun. Süreli işlerinizi bitirmek için vakti hesaplarken son günleri, saatleri ve saniyeleri hesap dışı bırakın. Gerekiyorsa size zamanı hatırlatmak için çalar saat kullanın ve bir iş için ayırdığınız zamanda gerçekten o işi yapmakta olduğunuzdan emin olun.

ZAMANI ETKİN KULLANMAK İÇİN

- Hedeflerin belirlenmesi

- Önceliklerin belirlenmesi

- ‘Hayır’ diyebilmenin öğrenilmesi

- Olumlu ve geliştirilmesi gereken kişilik özelliklerinin saptanması

- Çalışma masasının düzene sokulması

- Zaman hırsızların belirlenmesi ve onlarla mücadele etme şekilleri geliştirilmesi

- Kararların hızlı verilmesi

- Hızlı okumanın öğrenilmesi

- İşlerin bir kısmını devretmek

- Günlük ve haftalık planların yapılması

- Teknolojideki yeniliklerden yararlanmak

Şaban Özdemir (NPGRUP)

Bunlar yaratıcı olan kişilerin özelliklerinden sadece bir kaçı. Herkes yaratıcı olabilir mi? Kimler yaratıcı olabilir ve bunun için ne yapmalı?

Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş yaratıcı kişileri ve özelliklerini anlattı…

NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş yaratıcı kişilerin temel özelliklerinin deneyime ve maceraya açık olma, asilik ve bireysellik olarak tanımlıyor. Öyle ki bu kişilerde duyarlılık, ısrarcılık ve merak normalden çok daha fazla.

Yaratıcı kişilerin dünyaya önyargısız ve özgün şekilde bakmaya eğilimli kişiler olduklarının altını çizen Beşkardeş, yeni deneyimlere açık olmanın başkalarının göremediği şeyleri yaratıcı bireyin görebilmesini sağladığnı böylece de bu kişilerin etraflarına gelenekçiliğin at gözlükleriyle bakmayacaklarını kaydediyor.

Yaratıcı kişiler ve özelliklerine ilişkin ise Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş şunları ekliyor.

“- Deneyim ve maceraya açık olanlar belirsizliklere tahammül edebilirler.

- Siyah ve beyazın mutlakiyetine muhtaç değildirler, grinin tonlarında oldukça mutludurlar.

- Cevaplanmamış sorular ve bulanık sınırlarla dolu bir dünyada yaşamak onlara daha fazla zevk verir.

- Maceraperesttirler, keşfetmeyi severler, keşfederken de sosyal geleneklerin sınırlarını zorlayabilirler.

Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş

YARATICILIĞI BESLEYEN ÇEVRE

- Özgürlük, yenilik ve sınırda olma hissi: Örneğin Rönesans Floransası,’Her çeşit bilgi beni ilgilendirir

- Yaratıcı bir toplulukla iletişim: Yaratıcı beyin yeni bağlantılar kurup yeni fikirler üretir.

- Özgür ve adil bir rekabet ortamı

- Ustalar ve hamilerle beraber olabilme

- Ekonomik refah

DAHA İYİ BEYİNLER GELİŞTİRMEK İÇİN ÖNERİLER

- Beyin her değişiklikte yeni bir seyler ögrenir.

- Beyin hücreleri arasında yeni baglantılar olusur. Bunun için alışkanlıkların getirdiği rutinden

kurtulabilmek için sürekli yaptığımız şeylerden farklı bir şeyler yapmak faydalı olabilir. Yani

bazen her zaman dinlenilenden farklı müzikler dinlenilebilir hiç okumadığımız ilgimizi

çekmeyen konularla ilgili bir şeyler okunabilir.

- İşyerine ya da eve her zaman gidilenden farklı bir yoldan gidilebilir.

- Yeni ve bilmediğiniz bir bilgi sahası seçip derinlemesine keşfe çıkın.

- Her gün meditasyon yapmaya ya da ‘yalnızca düşünmeye’ zaman ayırın

- Gözlem yapma ve tanımlama alıştırmaları yapın

- İmgeleme alıştırmaları yapın

- TV’yi kapatın, çocuklarınızla birlikte etkileşim içinde okuyun

- İlginç sorular sorun

- Dışarı çıkıp doğal yaşamı izleyin.

En güzel sözü  Mevlana söylemiş:

Her gün yeni bir yere göçmek ne iyi

Her gün yeni bir yere konmak ne güzel

Bulanmadan donmadan akmak ne hoş

Dünle beraber gitti cancağızım

Ne kadar söz varsa düne ait,  şimdi yeni şeyler söylemek lazım….

Şaban Özdemir (NPGRUP)

Değişince hayatınızda bazı şeylerin yok olacağını mı düşünüyorsunuz? Korkuya kapılmaya gerek yok. Değişimle baş edebilmek için psikolojik esneklik gerektiğini vurgulayan Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş, değişimin öncelikle istemekle başladığına dikkat çekiyor ve değişimin yol haritasını çiziyor…

NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri uzmanı Yrd. Doç. Dr. Fuat Beşkardeş neofobiyi tanımlayarak konuya giriyor..

NEOFOBİ NEDİR?

“Kainatetofobi ya da ‘Yenilik Korkusu’ olarak da bilinir. Bu deyim daha çok beyindeki bilişsel (kognitif) problemler yani bunama ve benzeri durumlar nedeniyle yaşama uyum sağlaması güçleşen kişilerde, yaşlılarda görülen bir durumu anlatmak için kullanılmaktadır.

YRD. DOÇ. DR. FUAT BEŞKARDEŞ

Alzheimer hastalığı ve benzeri nedenlerle yüksek beyinsel işlevleri (bellek ve hafıza) azalmaya başlayan insanlar, uyaranları değerlendirmekte zorluk çekmeye başlarlar ve kendilerini yaşamdan geri çekerler. Bu ise alıştıkları çevrelerden ayrılmama, eşyaların yerini değiştirmeme, hep ayı saatlerde aynı şeyleri yapma gibi davranışlarla kendini gösterir. Çevrelerinde yeni bir şey yapılmasını istemezler. Aslında bu kendileri için faydalı bir tutumdur. Çünkü bu gibi kişilerin hayatında büyük bir değişiklik yapıldığında, örneğin bir hastane ya da huzurevine nakledildiklerinde aniden bilişsel durumlarında bozulma olur ve şüpheci (paranoid) davranışlar içersine girebilirler.

Neofobi; Çevresindeki yeniliklerden ve gelişmelerden aşırı derecede korkmak.

Özellikle günümüz teknoloji çağında insanların gelişmelere ayak uydurmakta zorlanmalarının neofobiyi artırdığını düşündürmektedir.

Neofobisi olan kişilerin obsesyona eğilimi vardır, kontrolcü bireylerdir.

Her durumu kontrol etmek bir süre sonra kişiyi yorar ve sinirlilik ortaya çıkabilir.

KİMLER YENİLİKTEN KORKAR ?

Hastalık boyutunda çöp ev formatında karşımıza çıkabilmektedir. Ağır obsessif kompülsif bozukluk durumlarında, psikotik yani şizofrenik bozukluklarda ya da bunama (demansiyel) durumlarda karşımıza çıkabilmektedir. İleri derecede ruhsal bir hastalığa işaret eden bu durumun bir psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirildikten sonra mutlaka tedavi edilmesi gerekir.

Zarardan kaçınma eğilimi yüksek olanlar: Gelecekte olabilecek sorunlar için kötümser endişeler, belirsizlik korkusu ve yabancılardan utanma gibi pasif kaçıngan davranışlar ve kolayca yorulma gibi davranışların ketlenmesinde veya durdurulmasındaki bir kalıtsal yanlılık, eğilim olarak karşımıza çıkabilmektedir.

Bağımlı kişilik özellikleri gösteren bireyler ve paranoid, antisosyal, borderline ve narsistik kişilik özellikleri yoğun olan kimselerde de yenilik korkusu gözlenmektedir.

Pasif agresif eğilimler yeniliğe direnç geliştirir: Bunu daha çok kurumsal ortamlarda ve toplumsal boyutlarda gözlemlenir. Burada aslında yenilikten ziyade yeniliği yapana agresyon vardır. Sürekli eleştirmek ve yanlış yapmak kurumdaki pasif agresyonun bir göstergesidir. “Bu da nereden çıktı, eski köye yeni adet” gibi sitemler bir agresyonu yansıtıyor olabilir.

DEĞİŞİM VE DEĞİŞİME DİRENÇ

Klasik ifadesiyle “Değişmeyen tek sey değişimdir” Ama insanlar olarak değişime karsı çoğu zaman direnç gösteririz. Değişimin doğasında her zaman için bir stres, kaygı ve belirsizlik vardır. İnsanlar alışkanlılarının çocuklarıdır ve alışkanlıklarından bildikleri yoldan kolay kolay vazgeçmek istemezler. Değişimin getireceği korku ve belirsizlik insanin çoğu zaman değişime direnç göstermesine neden olur. Değişmek çaba ister, düşüncede ve davranışta hareket gerektirir. Birey ise değisime karsı rahatlık ortamını bırakmak istemez. Sıkıntı verse de birey sorunlarıyla yasamaya alışmıştır. Değişimin getireceği kaygı ve stresi yasamaktansa problemiyle yasamaya devam etmek daha kolay gelir.

Kontrolünü kaybetme korkusu, hele de kendi hayatı üzerindeki kontrolü kaybetme korkusu değişimi kabullenmeye engeldir.

Değişimle baş edebilmek için psikolojik esneklik gerekir. Psikolojik esnekliğin eksikliği, en önemli nedenlerdendir. Çünkü bu durum değişiklikle başa çıkmayı zorlaştırır. Değişim öncelikle istemekle başlar, sonra etkin bir şekilde başlatmayı ve eyleme geçmeyi gerektirir. Bazı insanlar değişmeyi güçsüzlük saysalar da, bu, gerçeğin tam tersidir. Çünkü gelişmenin, olgunlaşmanın özü değişimdir.

Bireysel değişikliklere gösterdiğimiz direnç, kendi gelişimimizi, olgunlaşmamızı ve sorunlarımızdan kurtulmamızı engeller. Bazen yardım arar ve değişmek istediğimizi söyleriz ama kendi değişimimize gösterdiğimiz direncin farkında bile değilizdir. Bu direnci sadece bir profosyonel değerlendirip çözebilir.

Direncimize bir grubu dahil ettiğimizde sorun büyür. Artık direnç gösterdiğimiz değişikliğin ötesinde korkularımız vardır. Değişmek ve değiştirmek isteği kolay değildir. Değişim istenen yerde her zaman direnç de olacaktır. Dirençle baş etmenin en önemli şekli iyi iletişimdir. Değişimi kendimiz için istiyorsak, önce neleri değiştirmek istediğimize karar vermemiz gerekir. Sonra niçin ve nasıl sorusunun yanıtı bulmalıyız.”

Şaban Özdemir (NPGRUP)